รหัส IP (Ingress Protection) ของมอเตอร์ไฟฟ้า
IP คืออะไร?
IP ย่อมาจาก Ingress Protection หรือ International Protection คือ รหัสมาตรฐานสากลที่บ่งบอกระดับการป้องกันของอุปกรณ์ไฟฟ้า เช่น มอเตอร์ไฟฟ้า จากการเข้าของสิ่งแปลกปลอมทั้งของแข็งและของเหลว กำหนดโดยมาตรฐาน IEC 60529
โครงสร้างรหัส
IP = ตัวอักษรนำหน้า
ตัวเลขแรก = ระดับป้องกันของแข็ง (0–6)
ตัวเลขที่สอง = ระดับป้องกันน้ำ (0–9K)
บางครั้งมีตัวอักษรเสริม เช่น IP55W
IP ตัวแรก = กันฝุ่น/ของแข็ง
ระบุระดับป้องกันจากการเข้าของฝุ่น วัตถุแข็ง และส่วนที่เคลื่อนไหวภายใน
| ระดับ | คำอธิบาย | ขนาดที่ป้องกัน |
| 0 | ไม่มีการป้องกัน | – |
| 1 | ป้องกันวัตถุขนาดใหญ่ | > 50 mm (ฝ่ามือ) |
| 2 | ป้องกันนิ้วมือ | > 12.5 mm |
| 3 | ป้องกันเครื่องมือและสายไฟ | > 2.5 mm |
| 4 | ป้องกันลวดและชิ้นส่วนเล็ก | > 1 mm |
| 5 | ป้องกันฝุ่น (บางส่วน) | ฝุ่นเข้าได้เล็กน้อยแต่ไม่กระทบการทำงาน |
| 6 | กันฝุ่นสมบูรณ์ | ฝุ่นเข้าไม่ได้เลย (Dust Tight) |
IP ตัวที่สอง = กันน้ำ
ระบุระดับป้องกันจากการเข้าของน้ำในรูปแบบต่าง ๆ
| ระดับ | คำอธิบาย | ขนาดที่ป้องกัน |
| 0 | ไม่มีการป้องกัน | – |
| 1 | หยดน้ำตกลงในแนวดิ่ง | ห้องที่มีหยดน้ำ |
| 2 | หยดน้ำตกเอียง ≤ 15° | ฝนเบา |
| 3 | น้ำฉีดเป็นละออง ≤ 60° | ฝนปานกลาง |
| 4 | น้ำกระเซ็นทุกทิศทาง | กลางแจ้ง |
| 5 | น้ำฉีดแรง (jet) | ล้างด้วยสายยาง |
| 6 | น้ำฉีดแรงมาก (powerful jet) | อุตสาหกรรมหนัก |
| 7 | จุ่มน้ำชั่วคราว (≤ 1 ม., 30 นาที) | น้ำท่วมชั่วคราว |
| 8 | จุ่มน้ำต่อเนื่อง | ใต้น้ำถาวร |
| 9K | น้ำแรงดันสูง + อุณหภูมิสูง | ล้างแรงดันไอน้ำ |
รหัส IP ที่พบบ่อยในมอเตอร์ไฟฟ้า
IP23
ป้องกันนิ้วมือ + ฝนละออง
มอเตอร์ Open Drip Proof (ODP) ใช้ในสภาพแวดล้อมปกติในร่ม ระบายอากาศดี
IP44
ป้องกันลวด + น้ำกระเซ็น
ใช้งานกลางแจ้งหรือสภาพชื้น ป้องกันน้ำกระเซ็นได้ทุกทิศทาง
IP54
ป้องกันฝุ่นบางส่วน + น้ำกระเซ็น
พบบ่อยในอุตสาหกรรมทั่วไป สมดุลระหว่างการป้องกันและราคา
IP55
ป้องกันฝุ่น + น้ำฉีดแรง
มาตรฐานยอดนิยม ใช้ในโรงงาน กลางแจ้ง สภาพเปียกชื้น
IP56
ป้องกันฝุ่น + น้ำฉีดแรงมาก
อุตสาหกรรมหนัก สภาพแวดล้อมที่มีน้ำฉีดแรงดัน
IP65
กันฝุ่นสมบูรณ์ + น้ำฉีดแรง
อาหารและเครื่องดื่ม ล้างทำความสะอาดด้วยสายยางได้
IP66
กันฝุ่นสมบูรณ์ + น้ำฉีดแรงมาก
โรงงานที่ต้องล้างแรงดัน อุตสาหกรรมปิโตรเคมี เหมืองแร่
IP67
กันฝุ่น + จุ่มน้ำชั่วคราว
ปั๊มน้ำ อุปกรณ์ใต้น้ำชั่วคราว สภาพน้ำท่วมขัง
IP68
กันฝุ่น + จุ่มน้ำถาวร
มอเตอร์จมใต้น้ำ ปั๊มบ่อน้ำลึก ระบบชลประทาน
IP69K
กันฝุ่น + น้ำแรงดันไอน้ำ
อุตสาหกรรมอาหาร ยา ที่ต้องฆ่าเชื้อด้วยไอน้ำแรงดันสูง
การเลือก IP ตามการใช้งาน
| สภาพแวดล้อม | IP แนะนำ | ระดับ |
| ห้องปิด แห้ง อากาศดี | ไม่มีการป้องกัน | พื้นฐาน |
| กลางแจ้ง ฝนตก ชื้น | ป้องกันวัตถุขนาดใหญ่ | ทั่วไป |
| ฝุ่นมาก โรงงานหนัก | ป้องกันนิ้วมือ | สูง |
| ล้างแรงดัน อาหาร/ยา | ป้องกันเครื่องมือและสายไฟ | สูงมาก |
| จุ่มน้ำ ปั๊มใต้น้ำ | ป้องกันลวดและชิ้นส่วนเล็ก | พิเศษ |
ข้อสำคัญ : IP ไม่ได้บอกว่า “มอเตอร์กันน้ำ 100%” หรือใช้แช่น้ำได้ เพราะระดับการป้องกันขึ้นอยู่กับเลขตัวที่สองโดยเฉพาะ